Φωτιές, πλημμύρες και εκρήξεις βυτιοφόρων, έχουν ενεργοποιήσει το αίσθημα επιβίωσης και προστασίας, το οποίο θέλοντας και μη, κλονίζεται όταν έρχεται αντιμέτωπο με τέτοιας έκτασης γεγονότα, ακόμα και εξ' αποστάσεως.
Σε επικοινωνία που είχαμε με το Τμήμα Περιβάλλοντος Μελετών & Έργων και Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Περάματος, εκτός από την μελέτη Χώρων καταφυγής στο Δήμο Περάματος σε περίπτωση σεισμού (2015-2016), μας έδωσε και μια σειρά από χρήσιμες ιστοσελίδες μέσα από τις οποίες μπορεί να ενημερώνεται το κοινό.
Το συγκεκριμένο τμήμα του Δήμου Περάματος, δείχνοντας συνεργατικό πνεύμα και επαγγελματισμό, στοιχεία απαραίτητα για να μπορεί να λειτουργεί ένα τόσο νευραλγικό τμήμα, μας ενημέρωσε για την 2η έκδοση του Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης (ΓΕΝΙΚΟ ΣΑΤΑΜΕ), με ημερομηνία 9 Ιουλίου 2018, την οποία και μας έδωσε.
Με το Γενικό ΣΑΤΑΜΕ επιδιώκεται η άμεση και συντονισμένη απόκριση των
εμπλεκομένων Φορέων όλα τα επίπεδα Διοίκησης (κεντρικό, περιφερειακό, τοπικό):
1. για την υποστήριξη του έργου του Πυροσβεστικού Σώματος στην καταστολή των
συμβάντων/μεγάλων ατυχημάτων σε εγκαταστάσεις που εμπίπτουν στις διατάξεις της ΚΥΑ 172058/2016 (εγκαταστάσεις SEVESO)
2. για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των εκτάκτων αναγκών και την άμεση/βραχεία
διαχείριση των συνεπειών λόγω εκδήλωσης μεγάλου ατυχήματος (ΤΑΜΕ),
οι οποίες αποτελούν δράσεις που αποβλέπουν στην προστασία της ζωής, της υγείας και της
περιουσίας των πολιτών, καθώς και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, των
πλουτοπαραγωγικών πηγών και των υποδομών της χώρας
Στο συγκεκριμένο εγχειρίδιο καθορίζονται ρόλοι και αρμοδιότητες φορέων Κεντρικής Διοίκησης.
Το συγκεκριμένο σχέδιο ξεπερνά τις 200 σελίδες οπότε κρίναμε σκόπιμο να περιοριστούμε σε ότι αφορά τους Δήμους.
Ρόλοι και αρμοδιότητες Δήμων, Περιφερειών και Αποκεντρωμένων Διοικήσεων
σχετικά με την αντιμετώπιση κινδύνων από την εκδήλωση ΤΑΜΕ
Οι Δήμαρχοι, οι Αντιπεριφερειάρχες, οι Περιφερειάρχες, καθώς και οι Συντονιστές των
Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, έχουν την ευθύνη, κατά το μέρος που τους αφορά, του
συντονισμού και επίβλεψης εντός των διοικητικών τους ορίων, του έργου της πολιτικής
προστασίας για την ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση από την εκδήλωση
συμβάντων ή μεγάλων ατυχημάτων με εμπλεκόμενες επικίνδυνες ουσίες (Ν. 3013/2002 –
ΦΕΚ 102/Α΄/2002, Ν. 3852/2010 - ΦΕΚ 87/Α΄/2010, Ν. 4249/2014 – ΦΕΚ 73/Α΄/2014).
Ακολούθως αναφέρονται οι κύριες δράσεις που αναλαμβάνουν οι Δήμοι, οι Περιφέρεις
και Αποκεντρωμένες Διοικήσεις της χώρας, βάσει των αρμοδιοτήτων τους, για την
αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και τη διαχείριση των συνεπειών από την εκδήλωση
συμβάντων ή μεγάλων ατυχημάτων με εμπλεκόμενες επικίνδυνες ουσίες, καθώς και οι
προπαρασκευαστικές δράσεις και τα έργα που έχουν στόχο την άμεση απόκριση του
μηχανισμού πολιτικής προστασίας σε περίπτωση εκδήλωσης συμβάντων ή μεγάλων
ατυχημάτων με εμπλεκόμενες επικίνδυνες ουσίες.
6.1 Δήμοι
Α. Προπαρασκευαστικά μέτρα και δράσεις πολιτικής προστασίας
Τα προπαρασκευαστικά μέτρα και δράσεις πολιτικής προστασίας που συμβάλλουν στην
ετοιμότητα του ανθρώπινου δυναμικού και των μέσων που διαθέτουν οι Δήμοι για την
αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και την άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών από την
εκδήλωση ΤΑΜΕ και τα οποία δρομολογούνται με εντολή των οικείων Δημάρχων, έχουν ως
εξής:
Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις διατάξεις της ΚΥΑ 172058/2016, τα Γραφεία
Πολιτικής Προστασίας των Δήμων :
- Λαμβάνουν από τη Δ/νση Σχεδιασμού και Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της
ΓΓΠΠ ψηφιακό αντίγραφο των Μελετών Ασφαλείας, που διαβιβάζεται στην ανωτέρω
από την αδειοδοτούσα αρχή ένα (1) μήνα μετά από την καταχώρησή τους (παρ. Γ.5β,
άρθρο 9 της ΚΥΑ 172058/2016).
- Συνεργάζονται, μεταξύ άλλων φορέων, με τις Αυτοτελείς Δ/νσεις Πολιτικής
Προστασίας των οικείων Περιφερειών στην κατάρτιση των Ειδικών ΣΑΤΑΜΕ (παρ. Β.2,
εδ. 2β, άρθρο 11 της ΚΥΑ 172058/2016).
- Συμμετέχουν στις ασκήσεις ετοιμότητας που διενεργεί η Αυτοτελής Δ/νση Πολιτικής
Προστασίας της οικείας Περιφέρειας σε συνεργασία με τον φορέα εκμετάλλευσης και
τους λοιπούς συναρμόδιους φορείς στη διενέργεια ασκήσεων ετοιμότητας (παρ. Β.2,
εδάφιο 4, άρθρο 11 της ΚΥΑ 172058/2016).
Προσδιορίζουν, με μέριμνα της Αυτοτελούς Δ/νσης Πολιτικής Προστασίας της οικείας
Περιφέρειας, τους πιθανούς χώρους ασφαλούς προσωρινής διαμονής του πληθυσμού εντός του Δήμου, σε περίπτωση που κριθεί αναγκαία η οργανωμένη-προληπτική
απομάκρυνσή του.
Προσδιορίζουν τα μέσα μεταφοράς τα οποία δύναται να διατεθούν σε περίπτωση
οργανωμένης απομάκρυνσης πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων και μέσων που
δύναται να διαθέσουν ιδιωτικοί φορείς (τουριστικά λεωφορεία, κλπ).
Καταρτίζουν καταλόγους με τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που λειτουργούν εντός της
περιοχής αρμοδιότητάς τους με τα στοιχεία επικοινωνίας τους και τις διατιθέμενες εντός
αυτών κλίνες, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση που κριθεί αναγκαία η
δρομολόγηση των μέτρων της απομάκρυνσης και προσωρινής φιλοξενίας πολιτών που
διαβιούν στην περιοχή που εκδηλώθηκε το καταστροφικό φαινόμενο.
Β. Δράσεις πολιτικής προστασίας για την αντιμετώπιση κινδύνων από ΤΑΜΕ
Μετά την εκδήλωση ατυχήματος, οι αρμόδιες οργανικές μονάδες των Δήμων
προβαίνουν στις κάτωθι δράσεις με στόχο την άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών
του:
Σε περίπτωση που υπεύθυνος ύδρευσης είναι ο Δήμος, η αρμόδια υπηρεσία του Δήμου
(Δ.Ε.Υ.Α.) σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Περιβαλλοντικής Υγιεινής & Υγειονομικού
Ελέγχου της οικείας Περιφερειακής Ενότητας (Δ.ΥΓ2/49487/5-8-2011 έγγραφο του ΥΥΚΑ)
(βλ. παρ. 6.2 του παρόντος Μέρους), προβαίνουν άμεσα σε υγειονομικό έλεγχο
λειτουργίας των συστημάτων ύδρευσης στις πληγείσες περιοχές, για τη διασφάλιση της
ποιότητας του πόσιμου ύδατος. Σε περίπτωση που διαπιστωθούν φθορές ή βλάβες στο
δίκτυο ύδρευσης αρμοδιότητάς τους ή υπάρχει υπόνοια μόλυνσης αυτού, αυτές αντιμετωπίζονται άμεσα σύμφωνα και με τα προβλεπόμενα στην υπ’ αριθ. ΔΥΓ2/οικ.
9283/28-1-2014 εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας. Οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες των
υπευθύνων ύδρευσης προσδιορίζονται στην παρ. 4 του παρόντος Μέρους.
Σε περίπτωση συμβάντος ή ατυχήματος σε εγκατάσταση εξαιτίας του οποίου
διέρρευσαν επικίνδυνες ουσίες στο δημοτικό οδικό δίκτυο, το Γραφείο Πολιτικής
Προστασίας του Δήμου παρακολουθεί τις ενέργειες καταστολής του περιστατικού από
το Π.Σ. και ενημερώνει τις αρμόδιες οργανικές μονάδες του Δήμου (Τεχνικές Υπηρεσίες,
κλπ.) στις οποίες έχει αποδοθεί η ευθύνη συντήρησης και λειτουργίας του δημοτικού
οδικού δικτύου (βλ. παρ. 5 του παρόντος Μέρους).
Σε περίπτωση ρύπανσης ακτών ένεκα του ατυχήματος, συνδράμουν στο έργο του
καθαρισμού της θάλασσας και των ακτών, υπό τη συντονιστική καθοδήγηση της
αρμόδιας Λιμενικής Αρχής ή/ και του Εθνικού Συντονιστή στο πλαίσιο του εγκεκριμένου
τοπικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης ή του εθνικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης για την
αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης θάλασσας ή/και ακτών από πετρέλαιο και άλλες
επιβλαβείς ουσίες κατά περίπτωση, ανάλογα με τη βαρύτητα του περιστατικού
(Κεφάλαιο 3, παρ. 3.5.16, ΠΔ 11/2002).
Οργανώνουν συνεργεία διανομής πόσιμου νερού στους πολίτες στους χώρους
ασφαλούς προσωρινής διαμονής, εφόσον συντρέχουν λόγοι.
Παρέχουν βοήθεια στους πληγέντες - προσωρινή διαμονή των πολιτών που λόγω
καταστροφής η παραμονή στις κατοικίες τους έχει καταστεί αδύνατη, σε συνεργασία με
την οικεία Περιφέρεια.
Δρομολογούν δράσεις για την αποκατάσταση βλαβών στο δίκτυο ύδρευσης και
αποχέτευσης, εφόσον συντρέχουν λόγοι.
Εφόσον ενημερωθούν σχετικά με την έκδοση προσωρινής απαγόρευσης κολύμβησης
λόγω του ΤΑΜΕ από τις αρμόδιες Δ/νσεις των Γενικών Δ/νσεων Υγείας των οικείων
Περιφερειών, οφείλουν να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες, σύμφωνα με τους
όρους της απόφασης προσωρινής απαγόρευσης για τη λήψη κατάλληλων μέτρων
αποτροπής εισόδου λουομένων στην ακτή. Οι τοπικές αρμόδιες Λιμενικές Αρχές
οφείλουν να επιτηρούν τα ανωτέρω μέτρα.
Ό,τι άλλο κρίνεται απαραίτητο για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και την
άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών λόγω ΤΑΜΕ, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων
τους.
Επισημαίνεται ότι η είσοδος στην περιοχή του ατυχήματος γίνεται μόνον όταν και
εφόσον οι φορείς διαθέτουν τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό και την
εκπαίδευση και μόνον όταν και εφόσον εγγυηθεί για την ασφάλειά τους η αρμόδια για
την καταστολή του συμβάντος Πυροσβεστική Υπηρεσία.
Οι Δήμαρχοι, ως Αποκεντρωμένα Όργανα Πολιτικής Προστασίας και στο πλαίσιο του
θεσμικού τους ρόλου, όταν ενημερωθούν για την εκδήλωση ΤΑΜΕ από τις αρμόδιες
οργανικές μονάδες Πολιτικής Προστασίας των Δήμων και αναλόγως της εξέλιξής του,
δρομολογούν δράσεις για την υποστήριξη του έργου του Πυροσβεστικού Σώματος για τον
έλεγχο και την καταστολή του και για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και την
άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών, σε συνεργασία με τον οικείο Περιφερειάρχη ή
αρμόδιο Αντιπεριφερειάρχη, στα διοικητικά όρια του οποίου εξελίσσεται το ΤΑΜΕ.
Ειδικότερα, οι Δήμαρχοι κινητοποιούν δια των οργανικών μονάδων Πολιτικής
Προστασίας των Δήμων, το επιχειρησιακά εμπλεκόμενο δυναμικό και τα μέσα πολιτικής
προστασίας του Δήμου, προκειμένου να δρομολογήσουν τις κάτωθι δράσεις:
Μόλις ο Δήμαρχος ενημερωθεί από την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία ή διά του
ΚΕΠΠ/ΕΣΚΕ, σχετικά με μεγάλο ατύχημα ή συμβάν και εφόσον στον περιβάλλοντα χώρο
του ατυχήματος υπάρχουν σχολικές μονάδες ή παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί
που υπάγονται στα χωρικά όρια του Δήμου του, επικοινωνεί άμεσα με τις κατά τόπους
αρμόδιες Αστυνομικές και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με την αρμόδια
Πυροσβεστική Υπηρεσία, προκειμένου να αποκτήσει πληρέστερη εικόνα για την έκταση
και τις συνέπειες του περιστατικού και:
- Σε περίπτωση που οι σχολικές μονάδες δεν είναι σε ώρα λειτουργίας, εφόσον
συντρέχουν λόγοι, εκδίδει απόφαση διακοπής μαθημάτων 19 , λόγων έκτακτων
συνθηκών εντός των διοικητικών ορίων του οικείου δήμου (άρθρο 94, παρ. 4.27 του
Ν.3852/2010) σε συνεργασία με τις οικείες Περιφερειακές Διευθύνσεις
Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και τον οικείο Περιφερειάρχη.
- Σε περίπτωση που οι σχολικές μονάδες είναι σε ώρα λειτουργίας, μόλις ενημερωθεί
από το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας του οικείου Δήμου και την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία σχετικά με την εκδήλωση του καταστροφικού φαινομένου,
επικοινωνεί άμεσα με τους Διευθυντές των σχολείων, προκειμένου να
συναποφασίσουν, πάντα υπό τις υποδείξεις της αρμόδιας για την καταστολή του
περιστατικού Πυροσβεστικής Αρχής, σχετικά με την παραμονή ή την απομάκρυνση
των μαθητών από τον χώρο του σχολείου. Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια
λειτουργίας των σχολικών μονάδων, την αρμοδιότητα λήψης κάθε μέτρου με σκοπό
την υγεία και ασφάλεια των μαθητών μετά την εκδήλωση συμβάντος ή μεγάλου
ατυχήματος σε εγκαταστάσεις πλησίον σχολικών μονάδων, την έχουν οι Διευθυντές,
οι οποίοι είναι υπεύθυνοι, μαζί με τους εκπαιδευτικούς, για την προστασία της
υγείας και ασφάλειας των μαθητών [ΥΑ Φ.353.1./324/105657/Δ1/02 (ΦΕΚ Β
1340/16-10-02), άρθρο 29, παρ. 5].
Δύναται να υποστηρίξει το έργο του Π.Σ. με σκοπό τον έλεγχο και την καταστολή του
ατυχήματος, διαθέτοντας, κατόπιν σχετικού αιτήματος του Π.Σ., απορροφητικά υλικά,
κλπ, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παρ. 3.1.2 του Μέρους 3 του παρόντος
Σχεδίου.
Επιπλέον, ο Δήμαρχος:
- Δύναται να αναλάβει τον συντονισμό, με την έννοια της διασύνδεσης των επιμέρους
δράσεων μεταξύ των Αρχών/Φορέων που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση των
εκτάκτων αναγκών και την άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών του ΤΑΜΕ,
σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παρ. 6.vii του Μέρους 1 του παρόντος Σχεδίου.
- Ενημερώνει τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και τον
Περιφερειάρχη/αρμόδιο Αντιπεριφερειάρχη, στο πλαίσιο συντονισμού και
ιεράρχησης δράσεων πολιτικής προστασίας στην αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών
και την άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών.
- Δρομολογεί δράσεις για τη διασφάλιση λειτουργίας των υπηρεσιών του Δήμου σε
ασφαλείς χώρους, μετά την εκδήλωση του καταστροφικού φαινομένου και την
εξασφάλιση της επικοινωνίας με τους λοιπούς επιχειρησιακά εμπλεκόμενους φορείς,
εφόσον συντρέχουν λόγοι.
- Δρομολογεί δράσεις για τον έλεγχο του δικτύου παροχής πόσιμου νερού
(υδραγωγείο, δίκτυο διανομής, κλπ) από τους αρμόδιους φορείς ύδρευσης του
Δήμου (Δ.Ε.Υ.Α.) και τη λήψη μέτρων για τη διασφάλιση της ποιότητας του πόσιμου
νερού, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παρ. 4 του παρόντος Μέρους και στην παρ. 9.2.Β του Μέρους 3 του παρόντος Σχεδίου.
- Υποβάλλει αίτημα προς τον Περιφερειάρχη ή τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης
Διοίκησης για την κήρυξη του Δήμου ή περιοχών αυτού σε κατάσταση έκτακτης
ανάγκης Πολιτικής Προστασίας.
- Δύναται να συγκαλέσει το ΣΤΟ σε ασφαλή χώρο, εφόσον κρίνεται αναγκαίο για την
υποβοήθηση του έργου του Δημάρχου σύμφωνα με την παράγραφο 10 του Μέρους
3 του παρόντος Σχεδίου.
- Λαμβάνει απόφαση για την οργανωμένη - προληπτική απομάκρυνση κατοίκων,
εφόσον απαιτηθεί, μετά από σχετική εισήγηση του επικεφαλής Αξιωματικού του ΠΣ
στο σημείο του περιστατικού.
- Γνωστοποιεί μέσω ανακοινώσεων ή δελτίων τύπου στα τοπικά μέσα ενημέρωσης και
μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την πιθανή λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής στην
οποία μπορούν να απευθύνονται οι πολίτες που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας
από την εκδήλωση του ατυχήματος, για την παροχή βοήθειας.